Jak prać scrubsy, żeby nie zniszczyć materiału i zachować kolor?

W jakiej temperaturze prać scrubsy? Szybka odpowiedź

Większość scrubsów z elastanem pierze się w temperaturze 30–40°C. Bawełniane i bawełniano-poliestrowe modele można czasem prać w 60°C, ale tylko wtedy, gdy pozwala na to metka. Jeżeli scrubsy będące odzieżą roboczą zostały skażone materiałem biologicznie zakaźnym, pracodawca nie może powierzyć pracownikowi ich prania w domu.

Typowe zakresy temperatur wyglądają następująco:

Zakresy temperatur są orientacyjne. Pierwszeństwo zawsze ma instrukcja pielęgnacji gotowego produktu.

Tabela jest punktem wyjścia, a nie zamiennikiem instrukcji na metce. Dwa modele o podobnym składzie mogą wymagać innego prania, jeżeli różnią się barwieniem, gramaturą, konstrukcją, gumami albo sposobem wykończenia.

Sposób prania trzeba więc dopasować nie tylko do metki, lecz także do rodzaju zabrudzenia.

Dlaczego metka jest ważniejsza niż sam skład?

Liczba umieszczona w symbolu prania wskazuje maksymalną dopuszczalną temperaturę. Symbol 40°C nie oznacza, że każde pranie musi odbywać się dokładnie w tej temperaturze. Przy niewielkim zabrudzeniu można zastosować łagodniejszy cykl.

Nie należy natomiast podnosić temperatury do 60°C tylko dlatego, że w składzie znajduje się bawełna. Instrukcja pielęgnacji dotyczy całego ubrania — również barwników, nici, gum, zamków, nadruków i pozostałych dodatków.

Symbole umieszczane na metkach opisuje aktualna norma PN-EN ISO 3758:2024-06. Wskazują one najbardziej intensywny sposób pielęgnacji, który nie powinien nieodwracalnie uszkodzić wyrobu. [1]

W ilu stopniach prać scrubsy z różnych materiałów?

Scrubsy bawełniane

Bawełna dobrze chłonie wilgoć i zazwyczaj lepiej toleruje podwyższoną temperaturę niż mieszanki z włóknami elastycznymi.

Regularne pranie w najwyższej dopuszczalnej temperaturze może jednak przyspieszać kurczenie się materiału, utratę miękkości i zmianę koloru. Czysta bawełna w składzie nie oznacza więc automatycznie, że gotową bluzę albo spodnie można prać w 60°C.

Przy intensywnie barwionej bawełnie warto wybierać najniższą temperaturę, która usuwa zwykłe zabrudzenia i jest zgodna z metką.

Scrubsy poliestrowe

Poliester jest stabilny wymiarowo, szybko schnie i dobrze sprawdza się w często pranej odzieży. Nie wymaga jednak automatycznie wysokiej temperatury.

Tłuste maści, kremy i olejki mogą mocno przywierać do włókien syntetycznych. W takim przypadku lepiej szybko odplamić materiał niż próbować usunąć zabrudzenie coraz gorętszym praniem.

Nadmiar detergentu może pozostawać na powierzchni włókien i powodować sztywnienie materiału, dlatego warto stosować dawkę dopasowaną do wielkości wsadu i twardości wody.

Scrubsy z wiskozą

Wiskoza sprawia, że materiał jest miękki, przyjemny w dotyku i dobrze układa się na sylwetce. Po namoczeniu zazwyczaj wymaga jednak delikatniejszego traktowania niż poliester.

Przy mieszankach z dużym udziałem wiskozy warto unikać bardzo mocnego wirowania, przeładowania pralki i pozostawiania mokrych scrubsów przez kilka godzin w zamkniętym bębnie. Po zakończeniu programu najlepiej od razu je wyjąć, strzepnąć i wyrównać szwy.

Scrubsy z elastanem

Elastan odpowiada za rozciągliwość spodni i powrót materiału do wcześniejszego kształtu. Zazwyczaj stanowi tylko kilka procent składu, ale jego kondycję szybko odczuwamy podczas noszenia.

Jedno pranie w zbyt wysokiej temperaturze prawdopodobnie nie zniszczy spodni. Elastan traci jednak sprężystość stopniowo — po kolejnych praniach, intensywnym wirowaniu i suszeniu na gorącym programie.

Z czasem spodnie mogą zacząć wypychać się na kolanach, a pas gorzej wracać do pierwotnego obwodu. Badanie przeprowadzone na kilku rodzajach dzianin z elastanem pokazało, że kolejne cykle prania mogą zmieniać ich rozciągliwość, trwałe wydłużenie i zdolność powrotu do wcześniejszego kształtu. Wyników tych nie można automatycznie przenieść na każdą tkaninę, ale pokazują one, że wpływ prania zależy nie tylko od zawartości elastanu, lecz także od konstrukcji materiału. [2]

Zobacz, z jakich materiałów powstają scrubsy UNDAMED i czym różnią się poszczególne linie tkanin.

Czy chłodniejsze i krótsze pranie lepiej chroni kolor?

Na trwałość koloru wpływa nie tylko temperatura. Liczą się również czas programu, detergent i intensywność ruchu bębna.

W badaniu przeprowadzonym przez naukowców z University of Leeds porównano dłuższy cykl w 40°C z krótszym programem w około 25°C. Podczas cieplejszego i dłuższego prania odnotowano większą utratę koloru, silniejsze przenoszenie barwników oraz większe uwalnianie włókien. [3]

Nie oznacza to, że wszystkie scrubsy należy prać w 25°C. Wyniki pokazują natomiast, że niepotrzebnie długi i intensywny program może przyspieszyć zużycie ubrania.

Jeżeli scrubsy nie są mocno zabrudzone, nie zawsze trzeba wybierać najdłuższy dostępny cykl. Program powinien usunąć zabrudzenia, ale nie musi być bardziej agresywny, niż wymaga tego sytuacja.

Trwałość koloru można oceniać według normy PN-EN ISO 105-C06:2010, która opisuje badanie odporności wybarwień na pranie domowe i komunalne. Samo wymienienie normy nie oznacza, że dany model został według niej przebadany. Jeżeli producent deklaruje wykonanie takiego badania, powinien dysponować dokumentacją jego wyniku. [4]

Jak prać scrubsy krok po kroku?

1. Opróżnij kieszenie

Długopis, marker, pomadka albo papierowa chusteczka mogą zniszczyć cały wsad.

Przed włożeniem scrubsów do pralki zamknij zamki i zatrzaski, zabezpiecz rzepy oraz luźno zwiąż sznurki w pasie. Dzięki temu dodatki nie będą zaczepiać o powierzchnię materiału.

2. Odwróć scrubsy na lewą stronę

Pranie na lewej stronie ogranicza bezpośrednie tarcie zewnętrznej powierzchni materiału o bęben i pozostałe ubrania. Nie zatrzyma całkowicie blaknięcia, ale może zmniejszyć ścieranie na kieszeniach, kolanach i krawędziach szwów.

To szczególnie ważne przy ciemnych i nasyconych kolorach, takich jak granat, burgund, butelkowa zieleń czy czerń.

3. Oddziel jasne i ciemne kolory

Granat, burgund i czerń pierz osobno od śmietanki, jasnego różu oraz błękitu, zwłaszcza podczas pierwszych cykli.

Nie łącz gładkich scrubsów z ciężkimi jeansami, szorstkimi ręcznikami ani ubraniami z dużymi metalowymi elementami. Tarcie może przyspieszać powstawanie jaśniejszych śladów i włoskowacenie powierzchni.

4. Dobierz właściwy detergent

Do ciemnych oraz intensywnie barwionych scrubsów wybierz detergent przeznaczony do kolorów. Nie stosuj chlorowego wybielacza, chyba że oznaczenie na ubraniu wyraźnie na niego pozwala.

Przypadkowo użyty wybielacz może pozostawić na granatowym albo burgundowym materiale trwały, jaśniejszy ślad.

Nie zwiększaj dawki detergentu „dla pewności”. Jego nadmiar może gorzej się wypłukiwać, pozostawiać osad i powodować sztywnienie materiału.

5. Nie przeładowuj pralki

Ubrania potrzebują miejsca, żeby przemieszczać się w bębnie. W mocno przeładowanej pralce gorzej się płuczą, intensywniej gniotą i ocierają o siebie.

Nie ma jednak potrzeby uruchamiania pełnowymiarowej pralki dla jednej bluzy. Wystarczy rozsądnie dobrać wielkość wsadu.

6. Wyjmij ubrania zaraz po praniu

Po zakończeniu cyklu wyjmij scrubsy, strzep je, wygładź kieszenie i wyrównaj nogawki. Pozostawione na kilka godzin w zamkniętym bębnie będą mocniej pogniecione i mogą nabrać nieprzyjemnego zapachu.

Czy można używać płynu do płukania?

Jeżeli materiał ma deklarowaną funkcję odprowadzania wilgoci, najpierw sprawdź instrukcję producenta. Gdy metka ani opis produktu nie dopuszczają płynu zmiękczającego, bezpieczniej z niego zrezygnować.

Płyn do płukania nie pierze. Jego składniki osadzają się na powierzchni włókien, nadając im gładszy chwyt i ograniczając elektryzowanie. Taka warstwa może jednak zmieniać chłonność i transport wilgoci.

W jednym z badań środki zmiękczające zmieniały sposób, w jaki badana dzianina poliestrowo-bawełniana transportowała i zatrzymywała wilgoć. Nie przesądza to o zachowaniu każdego materiału, ale jest dobrym powodem, by przy odzieży o deklarowanych właściwościach technicznych kierować się instrukcją producenta. [5]

Jak usuwać plamy z odzieży medycznej?

Krew, tłusta maść i podkład mają inny skład, dlatego wymagają różnych metod. Zalewanie każdej plamy gorącą wodą zwykle przynosi więcej szkody niż pożytku.

Działaj możliwie szybko. Nie wcieraj zabrudzenia głębiej w materiał i nie wkładaj ubrania do suszarki, dopóki plama całkowicie nie zniknie. Ciepło może utrwalić jej pozostałości.

Każdy odplamiacz najpierw sprawdź na małym, niewidocznym fragmencie.

Jak usunąć plamę z krwi?

Najpierw trzeba rozróżnić niewielką plamę z własnej krwi od odzieży, która w pracy miała kontakt z krwią pacjenta lub innym potencjalnie zakaźnym materiałem.

Jeżeli uniform został skażony podczas wykonywania pracy, nie płucz go w umywalce w gabinecie i nie zabieraj do domowego prania. Zabezpiecz ubranie i zastosuj procedurę pracodawcy. Kodeks pracy oraz Państwowa Inspekcja Pracy wskazują, że pracodawca nie może powierzyć pracownikowi prania ani odkażania odzieży skażonej materiałami biologicznie zakaźnymi. [7]

Przy niewielkiej plamie z własnej krwi powstałej poza pracą, która nie podlega procedurze placówki:

1. spłucz ją możliwie szybko zimną lub chłodną wodą;
2. nanieś płynny detergent albo preparat enzymatyczny dopuszczony dla danego materiału;
3. pozostaw środek na czas podany przez producenta;
4. wypierz ubranie zgodnie z metką;
5. sprawdź plamę przed suszeniem.

Krew zawiera białka, dlatego nie zaczynaj od gorącej wody. GINETEX w poradniku Clevercare również zaleca unikanie gorącej wody i późniejsze pranie zgodnie z instrukcją pielęgnacji. [6]

Jak usunąć maść, krem lub olejek?

Najpierw zbierz nadmiar preparatu tępą krawędzią — bez mocnego rozcierania.

Nanieś na plamę niewielką ilość płynnego detergentu przeznaczonego do tłustych zabrudzeń. Pozostaw go na kilka minut zgodnie z instrukcją produktu, a następnie wypierz scrubsy w temperaturze wskazanej na metce.

Jeżeli ślad nadal jest widoczny, powtórz odplamianie. Nie wkładaj ubrania do suszarki, dopóki plama nie zniknie.

Jak usunąć podkład i kosmetyki?

Podkład zawiera pigmenty, tłuszcze, silikony i składniki tworzące trwałą warstwę na skórze. Samo przetarcie go mokrą ściereczką może jedynie powiększyć plamę.

Delikatnie zbierz nadmiar kosmetyku, a następnie zastosuj płynny detergent lub preparat do odplamiania przed praniem.

Przy śmietance, błękicie i jasnym różu szczególnie uważaj na agresywne wybielacze. Odbarwiony fragment może być bardziej widoczny niż pierwotna plama.

Więcej o tym, które odcienie są najbardziej praktyczne w kosmetologii, stomatologii i innych specjalizacjach, znajdziesz w artykule Jaki kolor scrubsów wybrać?.

Dlaczego scrubsy blakną?

Kolor może zmieniać się z dwóch powodów.

Pierwszym jest stopniowa zmiana albo utrata barwnika pod wpływem temperatury, detergentów, wybielaczy, kolejnych cykli prania, światła i suszenia.

Drugim — mechaniczne zużywanie powierzchni. Jaśniejsze miejsca na kieszeniach, kolanach i szwach nie zawsze oznaczają wyłącznie „wypłukanie koloru”. Mogą powstawać wskutek tarcia, wygładzenia, włoskowacenia albo uszkodzenia zewnętrznych włókien.

Szczególnie niekorzystne jest połączenie kilku błędów:

wysoka temperatura, długi program, nadmiar detergentu, przeładowany bęben, gorąca suszarka i regularne suszenie w ostrym słońcu.

Aby granat, burgund, szałwia lub czerń dłużej zachowały głęboki odcień:

• pierz scrubsy na lewej stronie;
• oddzielaj jasne i ciemne barwy;
• nie przekraczaj temperatury wskazanej na metce;
• używaj detergentu do kolorów;
• unikaj chlorowego wybielacza;
• nie wybieraj niepotrzebnie długich programów;
• nie łącz scrubsów z ciężkimi i szorstkimi tkaninami;
• susz je z dala od bezpośredniego słońca.

Z czasem każdy intensywnie użytkowany kolor trochę się zmienia. Prawidłowe pranie nie zatrzyma tego procesu, ale może go wyraźnie spowolnić.

Jak suszyć i prasować scrubsy?

Najłagodniejszą metodą jest naturalne suszenie w przewiewnym miejscu. Po wyjęciu z pralki strzep ubranie, wyrównaj szwy i rozwieś je tak, aby materiał nie był mocno naciągnięty.

Nie układaj mokrych scrubsów bezpośrednio na kaloryferze. Unikaj też ostrego słońca, zwłaszcza przy granacie, burgundzie i czerni.

Suszarki bębnowej używaj tylko wtedy, gdy pozwala na to metka. Przy materiałach zawierających elastan wybierz niską temperaturę. Gorący program może przyspieszać zużycie włókien elastycznych, gum, nadruków i niektórych wykończeń.

Przed prasowaniem sprawdź symbol żelazka. Materiały zawierające poliester i elastan zazwyczaj wymagają niższej temperatury niż czysta bawełna. Prasuj na lewej stronie i nie przykładaj mocno rozgrzanego żelazka bezpośrednio do logo, gum, zamków ani nap.

Najczęstsze błędy podczas prania scrubsów

Pranie z ręcznikami

Ręczniki są cięższe, bardziej szorstkie i często pozostawiają włókna na gładkich materiałach. Ciemne scrubsy po takim praniu mogą być pokryte jasnymi kłaczkami.

Używanie octu jako utrwalacza koloru

Ocet nie jest uniwersalnym środkiem utrwalającym współczesne barwniki. Trwałość koloru zależy od rodzaju włókna, barwnika i procesu produkcji. Stosowanie octu może być także niezgodne z instrukcją producenta pralki lub odzieży.

Wkładanie poplamionych scrubsów do suszarki

Wysoka temperatura może utrwalić plamę. Najpierw sprawdź materiał po praniu, a dopiero później rozpocznij suszenie.

Czy pracownik może prać scrubsy w domu?

Jeżeli scrubsy są odzieżą roboczą używaną przez pracownika, za zapewnienie ich prania, konserwacji i odkażania co do zasady odpowiada pracodawca. Gdy pracodawca nie może zorganizować zwykłego prania, może powierzyć tę czynność pracownikowi, wypłacając ekwiwalent odpowiadający poniesionym kosztom.

Inaczej jest w przypadku odzieży skażonej materiałem biologicznie zakaźnym, środkami chemicznymi albo promieniotwórczymi. Zgodnie z art. 237¹⁰ Kodeksu pracy pracodawca nie może powierzyć pracownikowi prania, konserwacji, odpylania ani odkażania takiej odzieży. Powinna być ona przechowywana w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę i zabezpieczona zgodnie z obowiązującą procedurą.

Państwowa Inspekcja Pracy potwierdza, że skażonego uniformu nie należy przekazywać pracownikowi do prania w domu. Przepisy te dotyczą osób pozostających w stosunku pracy; przy samozatrudnieniu lub innych formach wykonywania zawodu zasady mogą wynikać również z procedur konkretnej placówki. [7]

Jak tworzymy zalecenia pielęgnacyjne dla scrubsów UNDAMED?

Sam skład — na przykład poliester, wiskoza i elastan — nie wystarcza, aby ustalić sposób prania gotowego ubrania.

Znaczenie mają także sposób barwienia materiału, jego gramatura i konstrukcja, a w gotowym modelu również nici, gumy, zamki, napy, logo oraz połączenie poszczególnych elementów.

Dlatego zalecenia pielęgnacyjne UNDAMED przypisujemy do konkretnego modelu, a nie wyłącznie do nazwy włókna. Informacja na metce gotowego produktu ma pierwszeństwo przed ogólnymi poradami dotyczącymi bawełny, poliestru, wiskozy czy elastanu.

W intensywnie użytkowanej odzieży kolor i powierzchnia materiału z czasem naturalnie się zmieniają. Dobrze dobrana pielęgnacja może ten proces spowolnić i pomóc ubraniu dłużej zachować formę, sprężystość oraz równomierny kolor.

Najważniejsze zasady prania scrubsów

1. Sprawdź metkę gotowego produktu.
2. Większość mieszanek z elastanem pierz w temperaturze 30–40°C.
3. Pierz kolory osobno i odwracaj ubranie na lewą stronę.
4. Usuwaj plamy przed praniem i nie susz ubrania, dopóki całkowicie nie znikną.
5. Jeżeli odzież robocza została skażona biologicznie, zabezpiecz ją zgodnie z procedurą pracodawcy — pracodawca nie może powierzyć pracownikowi jej prania w domu.

Więcej o konstrukcji, materiałach i wyborze odpowiedniego kompletu znajdziesz w artykule Scrubsy medyczne — kompletny przewodnik.

Możesz również zobaczyć kolekcję scrubsów UNDAMED i porównać dostępne kroje oraz materiały.

Źródła, przepisy i Polskie Normy

1. PN-EN ISO 3758:2024-06. „Tekstylia — System oznaczania sposobu konserwacji z zastosowaniem symboli”. Aktualna Polska Norma dotycząca oznaczeń prania, bielenia, suszenia i prasowania. Norma zastąpiła PN-EN ISO 3758:2012. Opis normy w sklepie Polskiego Komitetu Normalizacyjnego

2. Çeven E.K., Eren H.A., Karakan Günaydın G. „Comparison of the Selected Physical Properties of Elastane Weft Knitted Fabrics Before and After Repeated Launderings”. Uludağ University Journal of the Faculty of Engineering. 2019;24(1):35–50. Pełna publikacja

3. Cotton L., Hayward A.S., Lant N.J., Blackburn R.S. „Improved garment longevity and reduced microfibre release are important sustainability benefits of laundering in colder and quicker washing machine cycles”. Dyes and Pigments. 2020;177:108120. Pełna publikacja w repozytorium University of Leeds

4. PN-EN ISO 105-C06:2010. „Tekstylia — Badania odporności wybarwień — Część C06: Odporność wybarwień na pranie domowe i komunalne”. Opis normy w sklepie Polskiego Komitetu Normalizacyjnego

5. Siddique A. i wsp. „The Effect of Softeners Applications on Moisture Management Properties of Polyester/Cotton Blended Sandwich Weft-Knitted Fabric Structure”. Coatings. 2021;11(5):575. Pełna publikacja DOI: 10.3390/coatings11050575

6. GINETEX / Clevercare. Zalecenia dotyczące usuwania plam z krwi z poliestru, unikania gorącej wody i prania zgodnie z instrukcją pielęgnacji. Jak usunąć plamę z krwi z poliestru

7. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, art. 237⁹ i 237¹⁰, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm., oraz Państwowa Inspekcja Pracy. Obowiązki pracodawcy dotyczące prania odzieży roboczej oraz zakaz powierzania pracownikowi prania odzieży skażonej materiałami biologicznie zakaźnymi. Tekst jednolity Kodeksu pracy — Dz.U. z 2025 r. poz. 277 Stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy

O autorze

Zespół UNDAMED tworzy treści dotyczące materiałów, konstrukcji i pielęgnacji odzieży medycznej na podstawie wiedzy produkcyjnej, dokumentacji technicznej, obowiązujących przepisów oraz wskazanych źródeł naukowych i branżowych.